Yapı işlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliği

Yapı işlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliği, yapı işlerinde alınacak asgari iş sağlığı ve güvenliği şartlarını belirliyor..

 
 

Sözlük

5 Ekim 2013 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı işlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliği, yapı işlerinde alınacak asgari iş sağlığı ve güvenliği şartlarını belirliyor.

Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren bütün yapı işlerinin yapıldığı işyerlerinde uygulanıyor.

YAPI İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ Parça

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin gayesi, yapı işlerinde alınacak asgari iş sağlığı ve güvenliği şartlarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren bütün yapı işlerinin yapıldığı işyerlerinde uygulanmaktadır

(2) Bu Yönetmelik hükümleri, 19/9/2013 tarihli ve 28770 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamına giren işyerlerinde uygulanmaz.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 30 uncu maddesine dayanılarak,

(2) Avrupa Birliğinin 24/6/1992 tarihli ve 92/57/EEC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Alt işveren: Bir işverenden, işyerinde yürütülen mal veyahut hizmet üretimine ilişkin yardım eden işlerde yahut asıl işin bir kısmında işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan, bu iş için görevlendirdiği işçilerini/çalışanlarını yalnızca bu işyerinde aldığı işte çalıştıran gerçek veyahut tüzel kişiyi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları,

b) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,

c) İşveren: Çalışan istihdam eden gerçek ya da tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları,

ç) Kanun: 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununu,

d) Kendi nam ve hesabına çalışan: Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına mal ve hizmet üretimi yapan ve projenin tamamlanmasında profesyonel katkı sağlayan kişiyi,

e) Proje: Yapı işlerinin tasarımından tamamlanmasına kadar yürütülen tüm işleri,

f) Proje sorumlusu: İşveren tarafından görevlendirilen ve işveren adına projenin hazırlanmasından, uygulanmasından ve uygulamanın kontrolünden sorumlu gerçek ya da tüzel kişiyi,

g) Sağlık ve güvenlik koordinatörü: Projenin hazırlık ve uygulama aşamalarında, işveren yahut proje sorumlusu tarafından sorumluluk verilen ve bu Yönetmeliğin 10 uncu ve 11 inci maddelerinde belirtilmiş sağlık ve güvenlikle ilgili görevleri yapan gerçek veyahut tüzel kimseleri

ğ) Sağlık ve güvenlik planı: Olası risklerin değerlendirilip yapı işi prosesi boyunca sağlık ve güvenlik hakkında alınacak tedbirlerin, organizasyon yapısının, çalışma yöntemlerinin ve bunlara ilişkin işlerin ne zaman ve kim tarafından yapılmış olması gerektiğinin belirlendiği, benzer yapı sahasında faaliyet gösterecek değişik işverenler, alt işverenler, kendi nam ve hesabına çalışan kişiler değişik çalışma ekipleri arasında sağlık ve güvenliğe dair hususların koordinasyonunun sağlanması amaçlı yapı alanının tamamından sorumlu işveren yahut proje sorumlusu tarafından hazırlanan ya da hazırlanması sağlanan planı,

h) Yapı alanı: Yapı işlerinin yürütüldüğü alanı,

ı) Yapı işleri: İnşaat ve türlü mühendislik işlerinin yürütüldüğü, yerüstü veyahut yeraltında, su üstü yahut su altında yapılmış olan, Ek–1’de yer almakta olan işler ile benzeri diğer işleri,

ifade eder.

İKİNCİ Kısım

İşverenlerin ve Diğer Kimselerin Yükümlülükleri ve Sorumlulukları

İşverenlerin yükümlülükleri

MADDE 5 – (1) İşveren, yapı işlerinde, Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilmiş yükümlülüklerinin yanında hassaten aşağıdaki hususları sağlamaktadır

a) Yapı alanının düzenli tutulmasını ve yeterli temizlikte olmasını,

b) Yapı alanındaki çalışma yerlerinin tercihinde; buralara ulaşımın nasıl sağlanacağının ve ekipman, hareket ve geçişler için alan veyahut yolların belirlenmesini,

c) Malzemenin kullanım ve taşıma şartlarının düzenlenmesini,

ç) Tesis ve ekipmanın kullanılmaya başlamadan önce ve periyodik olarak teknik bakım ve kontrollerinin yapılmasını,

d) Türlü malzemeler ve özel olarak tehlikeli malzeme ve maddeler için münasip depolama alanları ayrılmasını ve bu alanların sınırlarının belirlenmesini,

e) Tehlikeli malzemelerin kullanımı ile uzaklaştırılma koşullarının düzenlenmesini,

f) Atık ve artıkların depolanmasını, atılmasını yahut uzaklaştırılmasını,

g) Türlü işler ya da işin aşamaları için öngörülen sürelerin yapı alanındaki işin haline göre tekrar belirlenmesini,

ğ) Alt işverenler ve kendi nam ve hesabına çalışanlar arasında işbirliğini,

h)Yapı alanındaki ya da yakınındaki endüstriyel faaliyetler ile etkileşimin dikkate alınmasını,

ı) 2/7/2013 tarihli ve 28695 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bireysel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğe ve uyumlaştırılmış ulusal standartlara münasip bireysel koruyucu donanımların bulundurulmasını ve çalışanlar tarafından kullanılmasını.

(2) Yapı alanında münasip sağlık ve güvenlik şartlarının devamının sağlanması için, işveren ve alt işverenler;

a) Hassaten birinci fıkranın uygulanmasında Ek-4’te belirtilmiş asgari şartları dikkate alarak münasip tedbirleri alırlar.

b) Sağlık ve güvenlikle ilgili konularda sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin uyarı, tespit ve talimatlarını dikkate alırlar.

(3) İnşaatta yapılmış olan çalışmalara bizzat katılmaları durumunda işveren ve alt işverenler, yapı alanındaki münasip sağlık ve güvenlik şartlarının sürdürülmesi için, sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin sağlık ve güvenlikle ilgili konularda görüş ve önerilerini dikkate alır. İşveren ve alt işverenler;

a) Kanunun 19 uncu maddesine,

b) 25/4/2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi ile benzer Yönetmeliğin eklerinde belirtilmiş ilgili hükümlere,

c) Bireysel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesi, 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentleri ile 7 nci maddesine,

münasip olarak hareket etmek zorundadır.

Proje sorumlusu ve işverenlerin sorumlulukları

MADDE 6 – (1) İşveren, bu Yönetmelikte belirtilmiş yükümlülükleri bizzat yerine getirebileceği gibi, kendi adına hareket etmek üzere, gereken fenni yeterliliğe sahip olan bir ya da daha fazla proje sorumlusu tayin edebilir.

(2) İş sağlığı ve güvenliği konularında, bir veyahut birden daha çok sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirilmesi proje sorumlusunun veyahut işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

(3) Bu Yönetmeliğe göre sağlık ve güvenlik koordinatörleri atanmış olması ve sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin kendi görevlerini yapmaları, alt işverenlerin sorumluluğunu etkilemez.

Diğer insanların yükümlülükleri

MADDE 7 – (1) Yapı alanındaki münasip sağlık ve güvenlik şartlarının sürdürülmesi için kendi nam ve hesabına çalışanlar, sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin uyarı ve talimatlarını dikkate alır. Kendi nam ve hesabına çalışanlar;

a) Kanunun 19 uncu maddesi ve 23 üncü maddesinin birinci fıkrası ile bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrası ve Ek-4’e,

b) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi ile benzer Yönetmeliğin eklerinde belirtilmiş ilgili hükümlere,

c) Bireysel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesi, 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a), (ç) ve (ğ) bentleri ile 7 nci maddesine,

münasip olarak hareket etmek zorundadır.

(2) Birinci fıkra bünyesinde belirtilmiş yükümlülüklerin yerine getirilmesinin izlenmesinden ve denetlenmesinden işveren sorumludur.

ÜÇÜNCÜ Kısım

Genel Hükümler

Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin görevlendirilmesi, sağlık ve güvenlik planı ve bildirim

MADDE 8 – (1) Benzer yapı alanında birden daha çok işveren ya da alt işverenin bulunması halinde, işveren ya da proje sorumlusu, sağlık ve güvenlik konularında bir ya da daha fazla sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirir.

(2) İşveren ya da proje sorumlusu, yapı işine başlamadan önce projenin hazırlık kısmında, sağlık ve güvenlik planını hazırlar yahut hazırlanmasını sağlamaktadır

(3) Yapı işinde dördüncü fıkrada belirtilmiş bildirim gerektiren işler dışında ve Ek-2’deki listede belirtilmiş riskleri içeren çalışmaların bulunmuyor olması durumunda sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirilmeyebilir.

(4) İşveren yahut proje sorumlusu;

1) Yapı işinin 30 işgününden fazla süreceği ve devamlı olarak 20’den fazla çalışan istihdam edileceği,

2) İşin büyüklüğü 500 yevmiyeden fazla çalışma gerektireceği,

hallerde yapı işine başlamadan önce Ek-3’te belirtilmiş bilgileri içeren bildirimi, Bakanlığın ilgili çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne vermekle yükümlüdür.

(5) Bu bildirimde belirtilmiş bilgilerin yer almakta olduğu levha, açıkça görünecek halde yapı alanının uygun yerine konulur. Gerektiğinde bu bilgiler güncellenir.

Proje hazırlık safhasında genel prensipler

MADDE 9 – (1) İşveren yahut proje sorumlusu, projenin tasarımının yapılmış olması ve hazırlanmasının türlü aşamalarında, özel olarak ta aşağıdaki kısımda belirtilmiş olan hallerde

Kanunun 5 inci maddesinde belirtilmiş risklerden korunma ilkelerini göz önünde bulundurur:

a) Yapı işinin, aynı süre içinde veyahut birbiri ardına gerçekleşen değişik unsur ve aşamalarını planlamak amaçlı mimari, teknik ve organizasyonel konulara ilişkin karar alır iken

b) İşin 3802 iş aşamalarının tamamlanması için ilgili meslek disiplinindeki kriterler de dikkate alınmak suretiyle gerekli olan süreyi hesaplarken.

(2) Birinci fıkranın (b) bendine göre süre hesaplanırken, gereken hallerde sağlık ve güvenlik planları ile sağlık ve güvenlik dosyaları da dikkate alınır.

Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin proje hazırlık aşamasındaki görevleri

MADDE 10 – (1) Sağlık ve güvenlik koordinatörleri proje hazırlık safhasında

a) Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesindeki yükümlülüklerin yerine getirilmesini koordine eder.

b) Sağlık ve güvenlik planını hazırlar veyahut hazırlanmasını sağlamaktadır. Yapı alanında Ek-2’de belirtilmiş işler yapılıyorsa, bu işlerle ilgili özel tedbirlerin planda yer almasını sağlamaktadır

c) Proje süresince, birbirini takip eden ya da daha sonra yapılacak işler esnasında dikkate alınmak üzere sağlık ve güvenlik bilgilerini içeren sağlık ve güvenlik dosyası hazırlar. Benzer dosyanın proje tamamlanınca temizlik, bakım, tadilat, yenileme, yıkım işleri gibi her çeşit yapı işinin güvenli bir biçimde yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan bilgileri de içermesi sağlanmaktadır

Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin proje uygulama aşamasındaki görevleri

MADDE 11 – (1) Sağlık ve güvenlik koordinatörleri, proje uygulama safhasında

a) Aşağıdaki hallerde Kanunun 5 inci maddesinde belirtilmiş risklerden korunma ilkelerinin uygulanmasını koordine eder;

1) Aynı zamanda ya da birbiri ardına yapılacak iş ve iş aşamalarının belirlendiği iş programlarının oluşturulması için teknik ve organizasyona yönelik kararların alınmasında,

2) İşin 3802 iş aşamalarının tamamlanması için ilgili meslek disiplinindeki kriterler de dikkate alınmak suretiyle yapılacak süre hesabında.

b) İşverenlerin gereken tedbirleri uygulamasını ve gerektiğinde çalışanların ve kendi nam ve hesabına çalışanların korunmasını, 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilmiş prensiplerin istikrarlı bir biçimde uygulanmasını, 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilmiş sağlık ve güvenlik planının yapılmasının gerektiği hallerde bu planın uygulanmasını koordine eder.

c) Yapılmış olan işteki ilerlemeleri ve meydana gelmekte olan değişiklikleri dikkate alarak 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki sağlık ve güvenlik planında ve benzer fıkranın (c) bendine göre hazırlanan sağlık ve güvenlik dosyasında gereken düzenlemeleri yapar veyahut yapılmasını sağlamaktadır

ç) Benzer yapı alanında, işe sonrasında katılanlarda dâhil olmak üzere, işveren ya da alt işverenler arasında organizasyonu sağlamaktadır, iş kazaları ve meslek hastalıklarından çalışanları korumak üzere işverenlerce yapılmış olan çalışmaları koordine eder, Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilmiş işverenler arası bilgi alış verişinin sağlanmasına katkıda bulunmaktadır ve gereken hallerde kendi nam ve hesabına çalışan insanların de bu çalışmalarda yer almasını sağlamaktadır

d) Yapı işlerinde güvenli bir biçimde çalışılmasını sağlamak üzere yapılmış olması gereken kontrolleri koordine eder.

e) İzin verilen kişiler dışındakilerin yapı alanına girmesini önlemek üzere gereken düzenlemeleri yapar.

Çalışanların bilgilendirilmesi

MADDE 12 – (1) Yapı işlerinde;

a) Kanunun 16 ncı maddesinde belirtilmiş hususlarla beraber çalışanlar ya da çalışan temsilcileri, yapı alanında sağlık ve güvenlik hakkında alınan tedbirler hakkında bilgilendirilir.

b) Verilen bilgilerin kolay ve anlaşılır olması sağlanmaktadır

(2) İş ekipmanlarının kullanım talimatı çalışanlar tarafından pratik bir şekilde okunabilecek bir yere asılır.

Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması

MADDE 13 – (1) Yapı alanının büyüklüğü ve riskin derecesi göz önünde bulundurularak, işyerinde yapılmış olan çalışmalarda çalışanlar ve temsilcilerinin arasındaki koordinasyon sağlanarak, Kanunun 18 inci maddesinde belirtilmiş hususlar doğrultusunda, bu Yönetmeliğin 5 inci ve 11 inci maddelerine göre, çalışanların yahut çalışan temsilcilerinin görüşleri alınıp katılımları sağlanmaktadır

DÖRDÜNCÜ Parça

Türlü ve Son Hükümler

Kullanılan makine, araç, ekipman, malzeme ve çalışma yöntemleri

MADDE 14 – (1) İşveren, yapı işlerinin yapıldığı işyerlerinde kullanılan makine, araç, ekipman, malzeme ve çalışma yöntemlerinin ilgili teknik mevzuata ve iş sağlığı ve güvenliği yönünden kabul görmüş, uyumlaştırılmış ulusal yahut uluslararası standartlara münasip olmasını sağlamaktadır

(2) İşveren, mekanik ve elektrikli ekipmanın tercihi, kurulması, münasip yerlere yerleştirilmesi, hizmete alınması, işletilmesi ve bakımında, çalışanların sağlık ve güvenliği için, bu Yönetmelik hükümleri ile 3/3/2009 tarihli ve 27158 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümlerini dikkate alır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 15 – (1) 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği yürürlülükten kaldırılmıştır.

Sağlık ve güvenlik planlarının geçerliliği

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce hazırlanan sağlık ve güvenlik planları 1/6/2014 tarihine değin bu Yönetmelik hükümlerine münasip hale getirilir.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik yayımı zamanında yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.

Emlak Mimar