Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri hakkında yönetmelik

Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri hakkında yönetmelik bugünkü Resmi Gazete'de yayımlandı.

 
 

Sözlük

Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri hakkında yönetmelik bugünkü Resmi Gazete'de yayımlandı. Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8/K maddesinde belirtilmiş tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri hakkında hususları kapsıyor.

Yönetmelik gereğince tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri, gerçek ve tüzel kişilere ait olan tarım arazilerinde Bakanlıkça yapılacak 3802 yaptırılacak.

TARIMSAL ARAZİ EDİNDİRME İŞ VE İŞLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ Kısım

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin gayesi; 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen; tarım amacıyla arazi ediniminin kolaylaştırılması, tarımsal arazi piyasasının düzenlenmesi, mülkiyetten kaynaklanan ihtilafların giderilmesi, tarım arazilerinin değerinin tespiti, tarımsal üretimde kullanılmayan arazilerin üretime kazandırılması, arazi sahiplerinin satış talebi ve alıcıların alım taleplerinin değerlendirilip, tarafların biri birileri ile ilişkilendirilmesi ve işletmelerin yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğüne ulaştırılması ya da daha da artırılmasını sağlamak amacı ile tarımsal arazi edindirme iş ve işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8/K maddesinde belirtilmiş tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri hakkında hususları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 24 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer almakta olan;

a) Alıcı: Tarımsal arazi mülkiyetini devir almak isteyen gerçek 3802 tüzel kişiyi,

b) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

c) Çiftçi: Mal sahibi, kiracı, yarıcı ya da ortakçı olarak devamlı veyahut asgari bir üretim zamanı veyahut yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel kimseleri

ç) Fiili kullanıcı: Bir tarım arazisini hâlihazırda yasal haklara münasip olarak kullanmakta olan mal sahibi, kiracı, ortakçı ve yarıcı gibi gerçek 3802 tüzel kişiyi,

d) İl müdürlüğü: Gıda, tarım ve hayvancılık il müdürlüğünü,

e) İlçe müdürlüğü: Gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünü,

f) Kanun: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununu,

g) Kapitalizasyon oranı: Taşınmazın senelik takriben net geliri ile gerçek satış değeri arasındaki oranı,

ğ) Kiracılık: Tarım arazisinin kullanımını, belli bir zamanda ve bedel karşılığında, sahibi ile yapılacak sözleşmeye göre kullanılmasını,

h) Ortakçılık: Toprağın işlenmesi nihayetinde elde edilecek ürünün, toprak sahibi ile toprağı işleyen arasında şartları önceleri belirlenen özel sözleşmeye göre paylaşılmasına dayanan işletme biçimini,

ı) Proje alanı: Arazi edindirme iş ve işlemleri ile arazi değerlemesi yapılacak yerlerin sınırları içerisinde kalan alanı,

i) Satıcı: Üstüne kayıtlı bulunan tarımsal arazi mülkiyetini devir etmek isteyen gerçek 3802 tüzel kişiyi,

j) Tarım arazilerinin değeri: Tarım arazilerinden elde edilecek senelik averaj net gelirin, kapitalizasyon oranı kullanılarak hesaplanan değerini,

k) Yarıcılık: Bir tarımsal araziden elde edilen ürünün, girdilerin ortakçı tarafından sağlanarak toprak sahibi ile ortakçı arasında yarı yarıya paylaşıldığı üretim ilişkisini,

ifade eder.

İKİNCİ Parça

Tarımsal Arazi Edindirme İş ve İşlemleri

Uygulama yapılacak yerler

MADDE 5 – (1) Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemleri, gerçek ve tüzel kişilere ait olan tarım arazilerinde Bakanlıkça yapılmaktadır 3802 yaptırılır.

Tarım arazilerinin değerinin tespiti

MADDE 6 – (1) Tarım arazilerinin değeri ve kira değerleri Bakanlıkça tespit edilir 3802 ettirilir.

Satış ve kiralama listelerinin hazırlanması

MADDE 7 – (1) Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemlerine konu edilmek üzere;

a) Hisselilik, parçalılık, mülkiyet ihtilafı, tarımsal faaliyete son verilmesi ve göç gibi sebeplerle işlenmeyen ve tarımsal üretimde kullanılmayan,

b) İktisadi olarak işletilememesi sebebiyle malikleri tarafından satışa çıkarılmak istenen,

c) Kiralama, ortakçılık yahut yarıcılık biçiminde değerlendirilmesi talep edilen,

ç) İntikali yapılmamış, hisseliliğin giderilemediği ve intikal işlemleri çözülemeyen,

gerçek ve tüzel kişilere ait tarım arazileri tespit edilir.

(2)Tarımsal arazi edindirme iş ve işlemlerine konu edilmek üzere tespit edilen tarım parselleri, maliklerinin veyahut hissedarların talebi üstüne muvafakat alınmak şartıyla mülkiyet bilgilerine de yer verilerek "Satışa Çıkarılacak Parseller Listesine" yahut "Kiralama Yapılacak Parseller" listesine eklenmektedir. Bu listeler, Bakanlığın kurumsal internet sitesinde ve mahallinde on beş gün süre ile ilan edilir. İlan usulü Bakanlıkça belirlenir.

(3) İlan edilen listelerdeki parselleri satın almak yahut kiralamak isteyen gerçek 3802 tüzel kişilikler belirlenerek alıcı ve kiracı listeleri oluşturulur.

(4) Öncelik sıralaması ile arz ve talep dengesi de göz önünde tutularak listeler eşleştirilir. Öncelik sıralaması aşağıdaki halde belirlenir:

a) Ön alım hakkına sahip olması,

b) Fiili kullanıcı olması,

c) İşletmelerin yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğüne ulaştırılması,

ç) Genç çiftçi olması.

(5) Satışa ve kiraya çıkarılan parseller ile alıcı ve kiracıların eşleştirildiği liste, Bakanlığın belirleyeceği usullerle on beş gün süre ile ilan edilir.

(6) Eşleştirilen listeye ilan süresi içerisinde var ise itiraz ve şikâyetler alınır. İtiraz ve şikâyetler ilanın yapıldığı mahalle/köyün bağlı olduğu il/ilçe gıda tarım ve hayvancılık müdürlüklerine yazılı olarak yapılmaktadır. İlan ve şikâyetlerin değerlendirilmesini müteakip listede bir farklılık yapılmışsa tekrar ilan edilir. Bu ilan ile liste kesinleşir.

(7) Satış veyahut kiralama hakkında gereken bütün bilgi ve evraklar temin edilir. İhtiyaç durumunda devir işlemleri için taşınmazın malik veyahut hissedarlarından vekâletname alınır.

Satış ve kiralama işlemleri

MADDE 8 – (1) Alıcı, satıcı veyahut vekilleri tarafından mahalli tapu müdürlüklerinde devir işlemleri gerçekleştirilir. Tarafların talebi durumunda, satışa çıkarılacak parseller listesindeki taşınmazların alıcısı ile satıcıları arasındaki satış işleminin gerçekleşmesine yönelik il/ilçe gıda tarım ve hayvancılık müdürlüğünce aracılık işlemleri yapılmaktadır ya da yaptırılır.

(2) Alıcı ve satıcılar, tespit edilen arazi değerinden farklı değer üstünde anlaşırlarsa bu hali yazılı olarak Bakanlığa bildirirler. Satış yahut kiralama işlemleri bu ücret üstünden yürütülür.

(3) Arazi ediniminde öz kaynak dışında kredi kullanmak isteyenlerin kredi işlemlerinde Bakanlıkça teknik destek sağlanmaktadır

(4) Kira sözleşmeleri ile toprağın işlenmesi sonucu elde edilecek ürünün belli bir oranda toprak sahibi ile toprağı işleyen arasında paylaşılmasını öngören, sözleşmeye dayanan ve yöre ve bölgelerdeki örf ve adetlere göre de farklılaşan ortakçılık ve yarıcılık işletmecilik şekillerine ilişkin tip sözleşmeler Bakanlıkça hazırlanır ve önceleri ilan edilir. Tarafların talebi durumunda aracılık işlemleri yürütülür.

Toplulaştırma alanlarında arazi edindirme

MADDE 9 – (1) Arazi toplulaştırma alanlarında yeni parsel planlarının tanziminden önce; alım, satım, kiralama, hisseliliğin azaltılması, mülkiyetten kaynaklı ihtilafların giderilmesi, ortakçılık ve yarıcılık gibi işlemlerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaktadır

(2) Arazi toplulaştırma proje alanlarında çalışmaların başlamasını müteakip, arazi edindirme iş ve işlemlerinin uygulamaları hakkında listeler hazırlanarak, otuz gün süre ile mahallinde ilan edilir.

(3) Özel toplulaştırma alanlarında çalışmaların başlamasını müteakip, özel toplulaştırmayı yürüten idare tarafından toplulaştırma yapılmış olan alan, Bakanlığa bildirilir. Bakanlık tarafından arazi edindirme iş ve işlemlerinin uygulamaları hakkında listeler hazırlanarak, otuz gün süre ile mahallinde ilan edilir.

(4) Arazi toplulaştırma çalışmaları bünyesinde yeni edinilen araziler ile alıcıların sahip oldukları parseller beraber değerlendirilerek yeni parselasyon planları oluşturulabilir.

Mülkiyetten kaynaklanan ihtilafların çözülmesi ve kamulaştırma

MADDE 10 – (1) Bakanlık tarafından, Kanunun geçici 5 inci maddesi saklı kalmak şartıyla paylaşımı yapılamayan, intikal işlemleri çözülemeyen, satış ve kiralama için muvafakat edilmeyen tarım arazilerinin, alıcısının bulunması durumunda Kanun ve üretim amaçları doğrultusunda değerlendirilmek üzere kamulaştırılması için Maliye Bakanlığına talepte bulunulabilir.

(2) Kamulaştırma talebinde bulunulan tarım arazilerinin, malik, varis ve fiili kullanıcılarının, bedelinin ve alıcısının belirlenmesi, kamu yararı kararı alınması ve taşınmazın tespit edilen bedelinin alıcısı tarafından Maliye Bakanlığının belirttiği hesaba yatırılması işlemleri Bakanlıkça tamamlanır. Müteakiben ilgili tarım arazilerinin alıcısı adına kamulaştırılması için Maliye Bakanlığından talepte bulunulur. Kamulaştırma bedeline yapılacak itirazlar nihayetinde, mahkemenin kamulaştırma bedelini tespit edilen bedelden daha yüksek belirlemesi halinde aradaki fark alıcı tarafından ödenir.

(3) Alıcısı adına kamulaştırma kararı alınması, arazi maliklerine 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri çerçevesinde tebligat yapılmış olması, yapılmış olan tebligatta bedelin yatırılacağı hesap numaralarının bildirilmesi durumunda bedelin hesaba aktarılması, bildirilmemesi halinde kamulaştırılacak arazi ile özgülenerek açılacak banka hesabına yatırılarak kamulaştırma işlemi gerçekleştirilmesi, ilgili parselin tapuda alıcı adına tescili Maliye Bakanlığınca sağlanmaktadır

Tarım arazilerinin değerlemesinin yapılmış olması

MADDE 11 – (1) Tarım arazilerinin gelir değeri, değerleme tarihinde, arazilerin optimum koşullarda işletilmesi durumunda elde edilecek senelik takriben net gelire göre hesaplanır.

(2) Üretim dönemlerine ait gayrisafi üretim değerlerinin hesaplanmasında, çiftçi eline geçen ürün fiyatları ile verimler dikkate alınır. Çiftçi eline geçen ürün fiyatlarında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri ile Bakanlık sistemlerindeki veriler esas alınır. Ürün deseni ve verimlerin hesabında, değerlemesi yapılacak arazinin ya da bu arazilere benzer özellik arz eden yöredeki diğer arazilerin Bakanlık sistemlerindeki arazilerde yetiştirilen ürünlerin münavebe dönemine göre senelik kayıtları esas alınmak suretiyle belirlenir.

(3) Değerleme yapılmış olan yıl içerisinde çiftçi eline geçen ürün fiyatlarıyla, arazilerde yetiştirilen ürünlerin münavebe dönemine göre senelik verim ortalamaları çarpılarak araziden elde edilen senelik gayrisafi üretim değeri hesaplanır. Bakanlıkça değerlemesi yapılacak tarım arazilerinde mutat münavebeye giren ürünler için senelik üretim masraflarının, senelik gayrisafi üretim değerinden çıkartılması sonucu, ürünlerin senelik net geliri tespit edilir.

(4) Değerlemesi yapılacak arazide münavebeye giren ürünler dikkate alınmak suretiyle, Bakanlık kayıtlarındaki sözkonusu arazide yetiştirilen ürün verim değerleri kullanılarak senelik takriben net gelir tespit edilir.

(5) Meyve bahçelerinde; tesis, artış, normal üretim ve eksiliş dönemleri dikkate alınmak suretiyle, bu arazilerin iktisadi ömrü boyunca her seneye ait net gelirlerinden yararlanılarak değerleri belirlenir. Meyvesiz ağaçlıklarda ise net gelir; ilk tesis senesi ile kesim senesi arasında ağaçlıktan elde edilen toplam gayrisafi üretim değeri ile benzer devirde yapılmış olan toplam tesis ve bakım masrafları arasındaki fark kadardır. Bunların haricinde kalan tarla tarımı ürünlerinden uzun ömürlü olanlarında da iktisadi ömrü boyunca her sene elde ettiği gayrisafi üretim değeri ve seneye düşen masraflar dikkate alınmak suretiyle arazi değerlemesi yapılmaktadır. Meyveli ve meyvesiz ağaçlıklarda hesaplanacak masraflar ve gelirler için Bakanlık verileri kullanılmaktadır

(6) Tarımsal gelir değerine yapılacak itirazlar; hesaplamada kullanılan arazilerdeki ürün deseni ve verimleri, ürün maliyetleri ve çiftçi eline geçen fiyatlar üstünden tekrar değerlendirilir. Arazilerin ürün desenine, masraflarına ve çiftçi eline geçen fiyatlara yapılacak itirazlarda Bakanlık ve TÜİK sistemlerindeki kayıtlar esas alınır.

(7) Arazi değerlemesinde kullanılacak kapitalizasyon oranı Bakanlık sistemindeki kayıtlar ile Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerinden temin edilir.

ÜÇÜNCÜ Parça

Türlü ve Son Hükümler

İstisnalar

MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik bünyesinde tarım işletmelerinin ölçeğinin büyütülmesi ve iktisadi açıdan verimli kılınması amaçlı yapılmış olan devirlerde, 31/12/2014 tarihli ve 29222 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik ve 11/6/1985 tarihli ve 85/9588 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliği kapsamındaki uygulamalar kısıtlamalara yol açmaz.

Düzenleme yetkisi

MADDE 13 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulaması hakkında olarak envaiçeşit alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.

Yürürlük

MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik yayımı zamanında yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Emlak Mimar