Saffet Paşa Yalısı

Beykoz’da yer alan Saffet Paşa Yalısı, sahiplerinin başına gelen talihsiz olaylar ile tanınmaktadır. Yalı’nın son sahibi Sanovel İlaçları’nın kurucusu Erol Toksöz oldu.

Mimarlık

Saffet Paşa Yalısı’nın tarihinde neler oldu?

Saffet Paşa Yalısı; İstanbul ili Beykoz ilçesi, Kanlıca Vapur İskelesi’nin güneyindedir. Ethem Efendi isimli bir kişi tarafından 1760 senesinde yaptırılan yalı, Sultan II. Abdülhamit zamanında (1876–1909) altı kez Hariciye Nazırlığı, kısa bir zaman de Sadrazamlık yapan Saffet Paşa’nın mülkiyetinde yer almıştır.

1876 Osmanlı-Rus Savaşı nihayetinde yapılmış olan Ayastefanos Antlaşması’ndan (1878) sonra bu yalıda tarihi bir toplantı yapılmıştır. Bu toplantılardan birisinde Saffet Paşa Kont Şövalov, İgnatiyef Salisburi’nin de bulunmuş olduğu bir heyete orada ziyafet vermiştir. Sonrasında içlerinde Prusya Prensi Waldemar, Gloucester Düşesi, Bavyera Prensi Konrad, Somersed Maukham ve Agata Christie’nin de bulunmuş olduğu çokca ünlü kişi bu yalıda ağırlanmıştır. Saffet Paşa’nın ölümünden sonra ailesine intikal eden yalının son sahiplerinden birisi de Kadri Cenani olmuştur.

Saffet Paşa Yalısı - emlakmimar.com

Saffet Paşa Yalısı’nın mimari özellikleri nedir?

harem ve selamlık olmak üzere iki bölümden meydana gelmekte olan Saffet Paşa Yalısı’nın hamamı, kayıkhanesi de vardır. Yalının harem bölümü 1920 senesinde yıktırılmıştır. Bundan sonra haremin arsası ile selamlık bahçesinin bir bölümü biri birinden ayrılmış, Saffet Paşa’nın ikinci oğlu Faiz Bey’in kızı Aliye Hanım’ın oğlu Sedat Simavi’ye satılmıştır.

Sedat Simavi de 1939–1941 yıllarında orada yeni yalı yaptırmıştır. Selamlık bölümü ise 1976 senesinde yanmış, arta kalan duvar kalıntıları da yıktırılarak yerine bir betonarme yalı yapılmıştır. Türk sivil mimarisinin örneklerinden birisi olan yalının, harem ve selamlık kısımları orta sofalı plan tipinin simetrik olarak uygulanmasından meydana gelmiştir. İki katlı yalının arka cephesinden ön cephesine kadar uzanan dikdörtgen sofaları vardır.

Yalının bütünü barok ve ampir üslubunu yansıtmaktadır. Bu yalıdaki bir başka özellik de Batılılaşma zamanı Osmanlı sivil mimarisinin kendine munhasır kemerli nişlerinin bulunuşudur. Harem ve selamlık arasındaki avlu XIX. asrın sonlarında yapılan onarım esnasında ortadan kaldırılmış ve buraya kısımları biri birine bağlayan iki koridor eklenmiştir.

Saffet Paşa Yalısı’nın fiziksel özellikleri nedir?

Taşıyıcı sistem: Betonarme

Örtü çeşidi: Eğimli, kırma.

Örtü malzemesi: Kiremit, alaturka.

Cephe malzemeleri: Ahşap, sıva.

Teknik donatı: Isıtma, elektrik, su ve kanalizasyon.

Saffet Paşa Yalısı’nın laneti nedir?

Saffet Paşa Yalısı’na sahip olan kimselerin ortak özellikleri; yalının sahibi olunca uğursuzlukların peşlerini bırakmaması oldu. Şöyle ki;

1.Osmanlı’ya ağır yaptırımlar getiren Ayastefanos Antlaşması imzalanmıştı. Antlaşma’dan sonra Saffet Paşa yabancı temsilcileri yalısında ağırlamak zorunda kaldı. Saffet Paşa yaşadığı ağır üzüntüden ötürü 1883’te çok sevdiği yalısında öldü.

2.Saffet Paşa’nın torunlarından Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi, haremin bulunmuş olduğu arsayı satın alarak buraya 1931-1941 yıllarında yeni yalı yaptırdı. 1950’li senelerde tarihi binada Saffet Paşa’nın torunu Kadri Cenani ve ailesi oturuyordu. 26 Mayıs 1976’da çamaşırlık kısmında çıkan yangın sonucu Saffet Paşa Yalısı’nın tamamı yandı. Kadri Cenani’nin eşi Ülviye Cenani de benzer sene hayatını kaybetti.

3.Sabah gazetesi ve atv’nin kurucusu Dinç Bilgin, Saffet Paşa Yalısı’nı satın aldıktan sonra ‘2001 iktisadi krizi’ patlak verdi. Dinç Bilgin batan bankalar arasında olan Etibank’ın sahibiydi ve tüm mal varlığına el konuldu. Dinç Bilgin 10.5 ay tutuklu olarak yargılandı. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devri gerçekleşen varlıklarının arasında Saffet Paşa Yalısı da vardı. TMSF 2002 senesinde yalıyı 5 milyon dolara sattı.

4.1950’li senelerde Ahmet Sapmaz, Sabancı Ailesi’yle beraber Akbank’ı kurdu. 1980’li yıllara gelindiği zaman Sapmazlar 50 milyar liralık servetin sahibi oldu. Lakin hükümet kur garantisini kaldırınca milyarlarca lirayı bulan borçlar nedeni ile Sapmazlar’ın şirketleri kısa zamanda battı. Ahmet Sapmaz’ın önce yedi damadını sonra üç oğlunu şirketinin başına getirmesi de işe yaramadı. Kısa bir zaman sonra Saffet Paşa Yalısı yine satışa çıktı.

5.Sanovel İlaçları’nın kurucusu Erol Toksöz, yalının tadını çıkaracağı sıralarda 69 yaşındayken 8 Ocak 2012’de Saffet Paşa Yalısı’nda aniden rahatsızlandı ve hayatını kaybetti.

Emlak Mimar