Kira gelirini eksik beyan edenlere ceza

Milliyet Gazetesi'nin köşe yazarlarından Metin Taş bugün köşesinde "Kira gelirini kaçırma, kazan" başlıklı yazısında kira gelir vergisi beyanname esaslarını anlattı..

 
 

Sözlük

Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez yahut eksik beyan edilirse, konut kira geliri istisnasından yararlanılamaz. Beyan edilmesi gerekli olan kira gelirinin bildirilmemesi durumunda, mükellef adına iki kat birinci derece usulsüzlük cezası kesilir ve kira geliri takdir komisyonunca takdir edilir.

Takdir edilen gelir üstünden, gelir vergisi ile verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir. Ek olarak, gecikilen her ay için yüzde 1,40 oranında gecikme faizi talep edilir.

Bu biçimde tahakkuk eden vergi, ceza ve gecikme faizi, tahakkuk tarihi itibarıyla bir ay içerisinde ödenir. Ödenmediği halde, vergi dairesince, geciken her ay için (ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesaplanır) ek olarak yüzde 1,40 oranında gecikme zammı hesaplanmak suretiyle cebren tahsili yoluna gidilir.

Elden ödenir mi?

Takriben 9 sene önce yapılmış olan düzenleme ile elden kira ödeme devri kapandı. beşyüz türk lirası ve üstündeki konut kiraları ile tutar sınırlaması olmaksızın işyeri kiralarının banka veyahut PTT aracılığıyla ödenmesi gerekmekte. Kiranın banka veyahut PTT’ye kiralayan adına yatırıldığı tarihte kira bedeli tahsil edilmiş sayılır.

Kira bedelinin kiralayan (mal sahibi) adına icra dairesine yatırılması halinde ise kiralayanın bilgisi olması koşulu ile kiranın ödendiği tarihte, kira bedeli tahsil edilmiş sayılır. Kira, kiralayanın onayı ve bilgisi olmadan yatırılmışsa, icra dairesi kiralayana yazı ile tebliğ eder. Bu halde kira bedeli kiralayanın haberdar olduğu tarihte tahsil edilmiş sayılıyor.

Döviz ödemeler...

Kira bedelinin döviz (yabancı para) cinsinden belirlendiği halde, kira olarak tahsil edilen yabancı para (döviz), kiranın tahsil edildiği günkü Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlendirilir ve Türk parası karşılığı kira geliri sayılıyor.

Yazlık evin kirası

Yazlık evini bir zaman kullanıp, boş kaldığı zamanlarda kiraya verenlerin, tahsil ettikleri kiranın senelik tutarının 3 bin sekizyüz TL’yi aşması durumunda, kira gelirini senelik gelir vergisi beyannamesi ile beyan edip, gelir vergisini ödemeleri gerekiyor.

‘Yurtdışı’ ayrımı var...

Oturma yahut çalışma izni alarak Türkiye dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki gayrimenkullerinden elde ettikleri kira gelirlerini beyan edip etmeyecekleri, elde ettikleri kira gelirinin işyeri ve konut kira geliri olmasına göre değişiyor.

Diğer yandan Türkiye’de sahibi oldukları konutları kiraya verip yurtdışında oturanların, yurtdışında ödedikleri konut kirasını Türkiye’deki konut kira gelirlerinden indirimi Gelir İdaresi tarafından kabul edilmiyor.

Fakat açılan davalarda da Yargı, “Konut olarak kiralanan gayrimenkulün mahallinin yurtiçinde yahut dışında bulunmasının sonucu etkileyeceğine dair kanunda bir açıklık bulunmadığı gerekçesi ile yurtdışında işçi olarak çalışanların da bulundukları ülkelerdeki konutları için ödedikleri kira giderlerini, Türkiye’de elde ettikleri kira gelirlerinden gider olarak indirebileceklerine” karar veriyor.

‘Peşin tahsil eden’ ne yapsın?

Kira gelirlerinde elde etme, tahsil esasına bağlıdır. Yani 2016 senesine ilişkin kira bedellerinin 2016 senesinde tahsil edilmiş olması durumunda, tahsil edilen kira değerleri 2016 yılının geliri sayılır. Geçmiş senelerden kalan kira alacaklarından tahsilat yapılırsa, bu tahsilat, tahsilatın yapıldığı yılın hasılatı sayılır. Örnek vermek gerekirse 2015 yılının kirasının 2016 senesinde tahsil edilmesi durumunda, 2016 senesi geliri sayılarak 25 Mart akşamına kadar verilecek gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmesi gerekiyor.

Zaman zaman kiracı, gelecek yıllara ait kira bedellerini de peşin olarak öder. Peşin tahsil edilen gelecek yıllara ait kiralar, tahsil edildikleri yılın değil, ait olduğu yılın hasılatı sayılır ve bu hasılatın ilgili senelerde beyanı gerekmektedir

Örnek vermek gerekirse, 2016 senesi Hazirandan önceki ayda 01.05.2016-30.04.2018 tarihleri arasındaki iki senelik dönem için aylık 2.000 TL’den kiraya verilmiş olan gayrimenkulün iki senelik kirasının (48.000 TL) peşin tahsil edilmesi durumunda, kira bedelinin;

- 2016 senesine ilişkin olan 8 aylık kısmı (16.000 TL) 2016 yılının kira geliri olarak 1-25 Mart 2017 tarihinde,

- 2017 senesine ilişkin olan 12 aylık kısmı (24.000 TL) 2017 senesinin kira geliri olarak 1-25 Mart 2018 tarihinde,

- 2018 senesine ilişkin olan 4 aylık kısmı (8.000 TL) ise 2018 yılının kira geliri olarak 1-25 Mart 2019 tarihinde, beyan edilecek.

Emlak Mimar