Hassa Mimarları Ocağı nedir?

Hassa Mimarlar Ocağı, Saraya Bağlı Mimarlar anlamına gelmekte olup Osmanlı İmparatorluğu döneminde kurulmuş ilk mimarlık örgütlenmesi sayılmaktadır.

 
 

Mimarlık

Hassa Mimarlar Ocağının temel görevleri: Osmanlı İmparatorluğu'na ait yeni yapıları tasarlamak, keşif çalışmalarını yapmak ve inşaatlarını gerçekleştirmek...

Ek olarak inşa edilmiş eski yapıların yönünden ve onarımından da sorumluydular. İstanbul'un dışında ise Hassa Mimarlar Ocağına bağlı olaran eyalet mimarları bu görevi yerine getirirlerdi.

Mimarların örgütlenmeleri Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından öncesine dayanmaktadır.Osmanlı İmparatorluğu döneminde Saraya Bağlı Mimarlar anlamında gelen Hassa Mimarlar Ocağı, bu topraklar üzerindeki ilk mimarlık örgütlenmesi sayılsa da modern anlamda bir mimarlar birliği 1908 yılında Mimar Kemalettin Bey’in öncülüğünden kurulan Osmanlı Mühendis ve Mimar Cemiyeti’dir.

Hassa Mimarları Ocağı, Osmanlılarda sarayın dört emanetinden Şehremaneti’ne bağlı olarak devletin inşaat işlerini yürüten örgüt.Kuruluş tarihi kayıtlara geçmemiştir. İstanbul’un alınışından sonra kentte inşaat işlerinin yoğunluk kazanması sonucu oluştu­rulduğu sanılmaktadır.

Ocağın bağlı olduğu Şehremaneti, genellikle sarayın mutemetliğini yürütürdü. Temel işlerinden biri de, bazı eyaletler dışında dev­letin tüm inşaat ve onarım işlerini denetlemekti. Teknik konulara karışmadan, mi­marbaşı da denen hassa mimarbaşınm başkanlığındaki, kendine bağlı bir fen heyeti ile inşaatlara işçi sağlamaktadır, malzeme satın alır, ödemeleri yapar, muhasebe işlem­lerini yürütürdü. Teknik işleri Hassa Mi­marları Ocağı yerine getirirdi. Gene hassa mimarbaşının başkanlığı ve yönetimi altın­daki ocakta hassa mimarlar kethüdası, ka­lem kâtibi, kalfalar (mimar), minareciler, mermerciler, neccarlar (dülger), nakkaşlar, bennalar (duvarcı), sengtıraşlar (taş yontu­cu), mutallalar (sıvacı), harratlar (çıkrıkçı), cassaslar (kireççi), hazzarlar (bıçkıcı), lağın- gerler (lağımcı), harrarlar (sıcak demirci), sürgerler (kurşuncu), camgerler (camcı), mülebbinler (kerpiççi) yer alırdı. Görevli mimar sayısı işlerin yoğunluğuna göre deği­şirdi.

Ocakta 16. asrın ilk çeyreğinde 15′e yakın, 17. asrın ortalarında 40′tan fazla mimarın çalıştığı bilinmektedir.

Ocağın yükümlülüklerinin başında devlete ait tüm yeni yapıların tasarımını hazırla­mak, keşif bedellerini hesaplamak, inşaatla­rı yürütmek ve eski yapılmış olan onarmak gelir­di. Ek olarak vakıf yapılarının inşaat ve onarımlarını, gayri müslimlerin dinsel yapıları­nın onanmlarının yapar, İstanbul’daki sivil inşaatları denetler, şehircilik işlerini yürü­tür, seferde de ordunun inşaat hizmetlerini yerine getirirdi. Usta ve işçilerin ücretleriyle malzeme fiyatlarını saptamak, malzemenin kalitesini denetlemek de ocağın görevleri arasındaydı.

İstanbul’da 3802 ülkenin bir yerinde yapılacak önemli inşaatları direkt hassa mimarbaşı 3802 yardımcıları yönetirdi. Her inşaatta para işlemlerinden sorumlu bir de bina emini görevlendirilirdi. İstanbul dışında yapılacak daha az önemli yapıların tasarımları ocakta hazırlandıktan sonra yerine gönderilir ve eyalet mimarları eliyle uygulanırdı. Hassa Mimarları Ocağı’ na bağlı olarak çalışan eyalet mimarları ya ulufe alır 3802 tımarlı olurlardı.

Ocağın en ehemmiyetli işlevlerinden biri de, bir tür mimarlık okulu gibi çalışarak mimar yetiştirmesiydi.Yeniçeri Öcağı ile Acemi Ocağı’ndan ya da dışandaki gençler arasın­dan seçilen adaylar, deneyimli mimarlann yanma verilirdi. Bunlar hem inşaatlarda çalışarak uygulama yaparlar, hem de ku­ramsal ders görürlerdi. Ayrıca hepsinin mimarlıktan başka en az bir sanat daha öğrenmeleri istenirdi. Örneğin Mimar Sinan’ m aynı zamanda marangoz, Sultanahmet Camisi’nin mimarı Mehmed Ağa’nın sedef- kâr olduğu bilinmektedir.

Hassa Mimarları Ocağı 19. asrın ilk yansına değin varlığını sürdürdü. 1831′de onun görevlerini yapmak üzere Ebniye-i Hassa Müdüriyeti kuruldu. Son mimarba­şı Abdülhalim Efendi bu müdürlüğün başı­na getirildi.

Hassa Mimarları Ocağı nedir? - emlakmimar.com

HASSA OCAĞI KAPATILINCA YERİNE BU ÖRGÜT KURULDU

Osmanlı Mühendis ve Mimar CemiyetiMimar Kemalettin Bey’in öncülüğünde 1908 yılında kurulmuş bir mimarlık birliği olup, Osmanlı İmparatorluğu tarihindeki ilk modern anlamda mimarlık örgütlenmesidir.

1908 senesinde ilan edilen II. Meşrutiyet ve kabul edilen anayasanin dernek kurma özgürlüğü getirmesinin etkisiyle kurulmuştur. I. Dünya Savaşı ve hemen sonrasında başlayan Kurtuluş Savaşı süreçlerinde kesitilerle de olsa varlığını sürdürmüştür. Ek olarak 1909 ile 1910 yılları arasında 12 sayılık ömrü olan bir dergi de yayınlamışlardır.

Emlak Mimar