Gökdelen

Yaşam merkezlerinde 7-12 katlı yüksek apartmanları gölgede bırakan 20 kat ve üzeri binalara “Gökdelen” diyoruz. İngilizler “Gök kazıyan”, Fransızlar ise “Gökdam” diyor. 300 metre ile başlayan ‘yükselme’ yarışında şimdi hedef 1 kilometrelik binalar yapmak.

 
 

Projeler

Gökdelen nedir?

Gökdelen, çok yüksek, çok katlı yapılara verilen isimdir. Bir yapının gökdelen olabilmesi için asgari 305 metre yüksekliğe sahip olması gereklidir. Gökdelen kelimesi ilk kez 19. Yy sonlarında Newyork’ta ortaya çıkmıştır. İngilizce gökdelen, skyscraper demektir. Kelime anlamı ‘Gök kazıyan’dır. Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılmış olan geleneksel gökdelenlerin en düşük uzunluğu 153 metre olarak bilinir.

Gökdelenin Fransızcası ise “Gratte-ciel’ yani ‘Gökdam’dır.

Gökdelenlerde yer almakta olan asansörler, betonlar ve su pompaları gibi yapılar diğer yapılara göre 4 kat daha büyük olmalıdır. Ek olarak gökdelenler için bu yapılar önemli gelişme kaynağı olmuştur.

Gökdelenin diğer dillerdeki karşılığı nedir?

Almanca: Wolkenkratzer («bulut-kazıyan»)

Farsça: آسمانخراش [âsmânhrâş] («gök-kazıyan»)

Fransızca: gratte-ciel («gök-kazıyan»)

İngilizce: skyscraper («gök-kazıyan»)

İspanyolca: rascacielos («gök-kazıyan»)

İtalyanca: grattacielo («gök-kazıyan»)

Kürtçe: balexane («endamlı bina»)

Rusça: небоскрёб [neboskryob] («gök-kazıyan»)

Türkçe: gökdelen («sky-piercer»)

Yunanca: ουρανοξύστης [uranoksístis] («gök-kazıyan»)

Gökdelen - emlakmimar.com

Gökdelenlerin tarihsel sürecinde neler yaşandı?

Dünya içerisinde yer almakta olan ilk gökdelen yapı, 1884 ile 1885 yılları arasında Şikago’da bina edilen “Home Insurance” binası olarak bilinir. Bu bina dışında New York’ta bulunan “Woolworth Building” da ilk gökdelenler arasında yer bulur. 1930’lu senelerden sonra gökdelenler Güney Amerika bölümünde ve Asya’da da yapılmaya başlamıştır. Seneler geçtikçe köylerden kentlere göç hız kazanmış ve yüksek bina yapımına başlanmıştır. Beton ve yüksek yapılarda kalın duvarlar kullanılmıştır. Metal iskeletin kullanılmaya başlaması ile de gökdelen yapımı artış göstermiştir. Gökdelenler için münasip kayalıklı araziler seçilmiştir. Çelik sütunların kullanılmış olduğu gökdelenler gittikçe yükselmeye başlamış ve asansörler gökdelen yapıların içine girmeye başlamıştır.

Gökdelenlerde asansörler kullanılmaya başladığı devirlerde ölümcül hatalarda yaşanmaya başladı. Bu hatalardan biri de asansör halatının kopmasıdır. Elisha Graves Otis tarafından icat edilen asansör hasebiyle gökdelen inşaatları da hız kazandı. Bu asansör halat kopsa bile asansörün güvenli bir biçimde aşağı inmesini sağlayan bir icattı.

En yüksek gökdeleni yapma yarışı ne zaman başladı? Hangi binalar yarıştı?

Gökdelen yarışı, ABD’de 1928’de yapılmış olan 319 metre yüksekliğinde Chrysler Binası ile başladı. Binayı 1930’da yapılmış olan 381 metrelik Empire States binası geçti.

11 Eylül 2001 saldırısıyla yıkılan Dünya Ticaret Merkezi de 417 ve 415 metrelik yükseklikleriyle hatrı sayılır bir yer edinmişti.

2009’da yapılmış olan 541 metrelik Özgürlük Kulesi yarışı önde tamamladı.

Ruslar, 2013’ün Yılın ilk ayında St. Petersburg’da yapımına başladığı Gazprom binası 334 metre yüksekliğe ulaşacak. Gökdelenin kapıları 2018’de açılacak.

Rusya’nın azami binası olacak Plot-16, şu an maksimum binası olan 300 metrelik Moscow City gibi Türk inşaat firması Ant Yapı tarafından kullanıma sunuluyor. Plot-16, 2014’te bittiği zaman 330 metre yüksekliğinde olacak.

2011’de 200 metreden yüksek 23 bina yapan Çinliler ise dünyanın maksimum gökdeleni Burj Halife’yi geçmeyi amaçlayan Sky City’nin inşatına 2013’te başladı. Sky City tamamlandığında 828 metre yüksekliğinde olacak.

Azeriler 2019’da 1 kilometrelik gökdelen sahibi olabilmek istiyor. Azerbaycan’ın gökdelen projesine 2013 sonuç kısmında başlanacak, tamamlandığında 1050 metre olacak.

Suudi Arabistan da kilometrelik gökdelen yapacak. Başkent Cidde’de bina edilen 1000 metrelik ‘Kraliyet Kulesi’ 2014’te tamamlanacak.

Gökdelen - emlakmimar.com

Dünyanın en yüksek gökdelenler hangileridir, ne zaman yapılmıştır, yüksekliği nedir?

1. Burj Halife 2009 senesinde yapıldı 818 metre 160 kat

2. Taipei 101 2004 senesinde yapıldı 509 metre 101 kat

3. Şangay Dünya Finans Merkezi 2008 senesinde yapıldı 492 metre 101 kat

4. Uluslararası Ticaret Merkezi 2009 senesinde yapıldı 483 metre 118 kat

5. Petronas İkiz Kuleleri 1998 senesinde yapıldı 452 metre 88 kat

6. Nanjing Greenland Finans Merkezi 2003 senesinde yapıldı 450 metre 89 kat

7. Willis Kulesi 1973 senesinde yapıldı 442 metre 108 kat

8. Guangzhou Batı Kulesi 2010 senesinde yapıldı 440 metre 108 kat

9. Trump Uluslararası Hotel ve Kulesi 2009 senesinde yapıldı 423 metre 96 kat

10. Jin Mao Kulesi 1998 senesinde yapıldı 421 metre 88 kat

11. 2.Uluslararası Finans Merkezi 2003 senesinde yapıldı 416 metre 88 kat

12. CITIC Plaza 1997 senesinde yapıldı 391 metre 80 kat

13. Shun Hing Square 1996 senesinde yapıldı 384 metre 69 kat

14. Empire State Binası 1931 senesinde yapıldı 381 metre 102 kat

15. Central Plaza 1992 senesinde yapıldı 374 metre 78 kat

16. Çin Bankası Kulesi 1990 senesinde yapıldı 367 metre 72 kat

17. Bank of America Kulesi 2008 senesinde yapıldı 366 metre 54 kat

18. Almas Kulesi 2009 senesinde yapıldı 363 metre 68 kat

19. Emirates Office Kulesi 2000 senesinde yapıldı 355 metre 54 kat

20. Tuntex Sky Kulesi 1997 senesinde yapıldı 348 metre 85 kat

21. Aon Merkezi 1973 senesinde yapıldı 346 metre 83 kat

22. The Center 1998 senesinde yapıldı 346 metre 73 kat

23. John Hancock Merkezi 1969 senesinde yapıldı 344 metre 100 kat

24. Tianjin Dünya Finans Merkezi 2010 senesinde yapıldı 337 metre 76 kat

25. Wenzhou Dünya Ticaret Merkezi 2009 senesinde yapıldı 333 metre 72 kat

26. Rose Kulesi 2007 senesinde yapıldı 333 metre 72 kat

27. Shanshai Shimao Uluslararası Plaza 2006 senesinde yapıldı 333 metre 60 kat

28. Minsheng Bank Binası 2007 senesinde yapıldı 331 metre 68 kat

29. Ryugyong Hotel 2012 senesinde yapıldı 330 metre 105 kat

30. Çin Dünya Ticaret Merkezi Kulesi 2008 senesinde yapıldı 330 metre 74 kat

31. Rose Kulesi 2007 senesinde yapıldı 333 metre 72 kat

32. The Index 2009 senesinde yapıldı 328 metre 80 kat

33. Q1 2005 senesinde yapıldı 323 metre 78 kat

34. Burj Al Arab 1999 senesinde yapıldı 321 metre 60 kat

35. Chrysler Binası 1930 senesinde yapıldı 319 metre 77 kat

36. Nina Kulesi 2007 senesinde yapıldı 319 metre 80 kat

37. New York Times Binası 2007 senesinde yapıldı 319 metre 52 kat

38. HHHR Kulesi 2009 senesinde yapıldı 317 metre 72 kat

39. Bank of America Plaza 1992 senesinde yapıldı 312 metre 55 kat

40. Pearl River Kulesi 2010 senesinde yapıldı 310 metre 71 kat

41. Sky Tower 2009 senesinde yapıldı 310 metre 74 kat

42. U.S. Bank Kulesi 1989 senesinde yapıldı 310 metre 73 kat

43. Ocean Hights 2010 senesinde yapıldı 310 metre 84 kat

44. Menara Telekom 2001 senesinde yapıldı 310 metre 55 kat

45. Emirates Kuleleri 2000 senesinde yapıldı 309 metre 56 kat

46. One Island East 2008 senesinde yapıldı 308 metre 70 kat

47. AT&T Şirket Merkezi 1989 senesinde yapıldı 307 metre 60 kat

48. The Address Downtown Dubai 2008 senesinde yapıldı 306 metre 63 kat

49. JPMorgan Chase Kulesi 1982 senesinde yapıldı 305 metre 75 kat

50. Kuzeydoğu Asya Ticaret Kulesi 2010 senesinde yapıldı 305 metre 70 kat

Gökdelenler hakkında ne tür çalışmalar yapıldı?

National Channel’da yayınlanan Mega Yapılar adlı belgesel programı için bir bölüm de gökdelenlere ayrıldı. Programı izlemek için; www.youtube.com

Program her Cuma günü saat 20:00’de yeni konu ile yayınlanmaya devam etmekte.

Gökdelen - emlakmimar.com

Sapphire

İstanbul’da yer alan gökdelen yapılar hangileridir?

1. Sapphire 236 metre 66 kat

2. İş Kuleleri 181 metre 52 kat

3. Tekstil Kent-Koza Plaza 168 metre 44 kat

4. Şişli Plaza 160 metre 42 kat

5. Trump Towers 144 metre 39 kat

6. Tatlıcı Kuleleri 143 metre 31 kat

7. Sabancı Center 141 metre 39 kat

8. Tekfen 135 metre 32 kat

9. Metro City 131 metre 27 kat

10. Kempinski Astoria 125 metre 42 kat

11. Kanyon 112 metre 26 kat

12. Maya Center 100 metre 34 kat

Gökdelen - emlakmimar.com

Burj Halife

Dünyadaki en büyük gökdelen Burj Halife’nin özellikleri nedir?

2004 senesinde yapımına başlanan Burj Halife, 2009 senesinde tamamlandı. Eski ismi Burj Dubai'dir (Arapça:برج دبي; İngilizce: Burj Dubai)

Gökdelenin açılışı 2010 senesinde yapıldı. Açılışına Dubai Şeyhi Muhammed Bin Raşid El Mahdum katıldı. Eski adı Burj Dubai adını , Halife Bin Zayid El Nahyan'dan alan Burj Halife’nin mimari ve mühendisliğini Chicago’da ki Skidmore Mimarlık Şirketi üstlendi.

Burj Halife yaparken 330 bin ton metre küp beton döküldü. 39 bin ton çelik kullanıldı ve ekip, 22 milyon saat çalıştı. Dış cephesi ve iki kanadını oluşturan cepheyi kaplayan cam panellerin sayısı 28.261adet olup Burj Halife’de, 57 asansör, 1044 daire, 3000 araçlık yer altı otoparkı bina edildi. 160 kat olarak tasarlanan Burj Halife 818 metre uzunluğunda bina edildi. Burj Halife’nin özelliklerinden biri de betonarme olarak başlanıp, yapının 150’nci katından sonra çelik kullanılması oldu. 4.1 milyon dolar maliyeti olan Burj Halife, 95 kilometre uzaklıktan bile görülüyor.

- Betonarme kütle üstüne çelik konstrüksiyonla devam edilen ilk bina özelliğini taşıyor.

- Anten kulesi ile uzunluğu 818 metredir.

- 95 km’den görülüyor.

- 160 katlıdır.

- Gökdelenin 124’üncü katı, dünyanın halka açık maksimum ve dışarıda terası bulunan gözlem katıdır.

- Binada 57 asansör, 1044 apartman dairesi, 3000 yeraltı park yeri vardır.

- Burj Halife’nin dış cephesini ve iki kanadını oluşturan cepheyi kaplayan cam panellerin sayısı,

28 bin 261 adettir.

- Binanın yaparken 12 bin işçi çalıştı.

Burj Halife’nin rekorları;

- Dünyanın azami binası: 828 metre (önceki Taipei 101 – 509 metre)

- Dünyanın maksimum kendi başına duran yapısı: 828 m (2.717 fit) (önceki CN Tower 553 metre)

- Dünyanın en fazla katlı yapısı: 164 kat

- Dünyanın en yükseğe çıkan asansörü ve dünyanın en hızlı asansörü: Saatte 64 km

- Dünyanın maksimum camisi: 158.kat

- Dünyanın azami yüzme havuzu: 76. kat

- Dünyanın azami gece kulübü: 144. kat

- Dünyanın halka açık azami ve terası bulunan gözlem katı: 124. Kat

Gökdelen - emlakmimar.com

Nisan 2013 itibariyle Türkiye'deki durum böyle:

Gökdelen - emlakmimar.com

Emlak Mimar