Bursa üslubu nedir?

Osmanlı mimarisinde 14-16. Yüzyıllar arasında kullanılan üslup. Bursa İznik’te yaygın olan Bursa üslubunda avlu yok, şadırvan cami içinde, minare bedenden ayrı ve kubbe piramidal değildir. Bursa Ulu Camii, Topkapı Sarayı, Çinili Köşk ve İlk Fatih Camii Bursa üslubunun görüldüğü eserlerdir. Osmanlı cami mimarisinde farklı bir stile işaret eden kavramdır. Bursa'daki camilere özgüdür.

 
 

Mimarlık

"Bursa üslubu" ile inşa edilmiş Ulu Camii

Bursa üslubu ne zaman ve nasıl doğdu?

Osmanlı sanatının Türk Sanat Tarihi içerisindeki tartışılmaz ayrıcalığı ilk kez onun, standart ve uyumlu bir üslup geliştirmiş olmasından ileri gelir. Horasan’dan Filibe’ye kadar uzanan kuşakta etkili olan Osmanlı Mimari Sanatı zaman ilerledikçe büyük değişimler geçirmiş ve kendini bu değişimlerden, hakim olduğu topraklar üstünde gelmiş geçmiş bütün kültürlerin sentezini yaparak yaratmıştı. Tabii ki bu süre içerisinde belli zamanlarda bazı kültürlerden daha çok etkilenmiş ve bu kültürlerin sanat anlayışlarını eserlerinde daha çok yansıtmıştı.Osmanlı Mimarisi’nin 14.yy dan 20.yy.ın başlarına kadar uzanan etkinlik prosesi bu yüzden üç kısımda incelenmektedir:

• Erken dönem(14.yy-15.yy)

• Klasik Dönem(15.yy-17.yy)

• Batılılaşma Dönemi(17.yy-19.yy)

Osmanlı Devleti’nin kuruluş devrinde etkili olan Erken Dönem Mimarisi İznik, Bursa ve Edirne yapıları tarafından temsil edilir. Bunların ilk örnekleri İznik’te bulunur.İkinci payitaht Bursa ise gerek devletin ilk anıtsal taş yapılarını bulundurması gerekse Erken dönem Mimarisi’ne damgasını vurmuş “Bursa Üslubu“nun doğduğu yer olması hasebiyle büyük bir öneme sahiptir.

Bursa üslubu / ekolü / okulu hangi arayışın peşindeydi?

Osmanlı Mimarisi pek çok alanda mirasçısı olduğu Selçuklular’dan mimari alanda ayrılır. Osmanlılar ve arasında görülebilen en büyük fark Selçuklular’ın süslemeyi yani biçimselliği Osmanlılar’ın ise mekan kullanımı yani işlevselliği ön plana çıkarmış olmasıdır. Ek olarak Osmanlılar’da dini mimariye daha fazla önem verildiği görülmektedir. Bu farklılıklarına karşın Osmanlılar bilhassa erken devirde Selçuklu sanatından etkilenmişlerdir. Örnek vermek gerekirse Osmanlılar Selçuklu bezemelerini kullanmışlar lakin onları biraz sadeleştirmişlerdir.

Erken Dönem Mimarisi: Bursa okulunun tek kubbeli yapılarıyla başlayıp Edirne okulunun çift 3802 çok kubbeli yapılarıyla devam etmekte olan bir devredir. Bursa okulunun etkisinin daha baskın olduğu görülmektedir. Bu dönem mimarlarının temel arayışı aydınlık ve ferah mekanlar yaratmaktır. Topkapı Sarayı, Çinili Köşk, İlk Fatih Camii bu dönem mimarisinin en iyi örnekleridir. Devrin nihayetinde bina edilen Üçşerefeli Camii planı açısından Osmanlı Klasik Mimarisine ilk adım sayılır: İç avlulu plan tasarımı ve ana kubbe anlayışının oluşturulması Klasik anlayışın gelişinin işaretleridir.

Erken dönem mimarisi veya Bursa üslubu (1299-1501) hangi eserle bitti?

Erken dönem mimarisi 1299 senesinde Osmanlı Devleti’nin Osman Gazi tarafından Söğüt'de Osmanlı'nın tarafından kurulması ile 1501 senesinde Bayezid Camii'nin (1501-1505) inşaatının başlaması arasındaki zamanı kapsar. Bazı araştırmacılar ise bu dönemin Edirne'de yer almakta olan Üç Şerefeli Cami inşaatının 1437 senesinde tamamlanmasıyla bittiğini kabul ederler. 1437 senesinde inşaatı tamamlanan Üçşerefeli Camii hem erken dönemin en ehemmiyetli yapıtlarından kabul edilmektedir; aynı zamanda klasik dönemin özelliklerinden olan iç avluya sahip planlar ve ana kubbe öğelerinin ilk kez uygulandığı bir yapıdır.

Bu döneme ait yapılar ağırlıklı olarak İznik, Bursa ve Edirne şehirlerinde yer aldı. Osmanlı mimarisine ait ilk kaydadeğer uygulamalar İznik'te bina edildi. Ama 1335 ile 1365 yılları arasında başkent olan Bursa'da daha anıtsal uygulamaların gerçekleşmesi nedeni ile bu döneme Bursa üslubu adı da verilir. 1365 ile 1453 yılları arasında devlete başkentlik yapmış olan Edirne'de ise ağırlıklı olarak cami ve medrese bina edildi. Bizans mimarisi ve Selçuklu mimarisi etkilerini taşısa da böyle anlarda klasik döneme dayanak oluşturacak fikirlerin ilk uygulamaları gerçekleşti. Ek olarak Klasik dönemin çok önemli mimari kavramlarından birisi olacak kubbe kullanılması pratiği ortaya çıktı.

Ferah ve aydınlık mekânların oluşturulmasına önem verilen bu dönemin başlarında tek kubbeli yapılar inşa edilirken, ilerleyen süreçte çift yahut çok kubbeli yapılar da uygulandı. 1333 ile 1334 yıllarında bina edilen Hacı Özbek Camii Osmanlı mimarlık tarihinde inşa edilmiş ilk cami olarak kabul edilir. İznik'te yer almakta olan bu yapı benzer zamanda tek kubbeli Osmanlı camii türüne de ilk örnektir. Dönemin kaydadeğer diğer yapılarının başında 1472 senesinde bina edilen Çinili Köşk gelir. Çinili Köşk Osmanlı mimarisinde daha sonrasında pek rağbet görmeyecek olan çininin dış kaplama olarak kullanılmış olduğu nadir uygulamalardan biridir. Erken dönem Osmanlı mimarisine misal verilebilecek diğer bir uygulama da Osmanlı İmparatorluğu'nun takriben 600 senelik tarihinin 400 senesi boyunca devletin idare merkezi olarak kullanılabilen ve Osmanlı Padişahları'nın yaşadığı mekân olan Topkapı Sarayı’dır. (Kaynak: Vikipedi)

Camilerde Bursa üslubu nasıl uygulandı?

Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan İstanbul Beyazıt Camisi'nin yapılmasına (1506) kadar süren dönemdeki Osmanlı yapıtlarının tarzı...Yani erken dönem Osmanlı mimarisinde yaygın kullanılan deyimdir.

Bursa üslubu camilerine çevresi revaklı (bkz Revak maddesi) bir avludan girilir. Avlu ile camii arasında ilk cemaat yeri bulunmaktadır; buradan bir kapı ile sahna (ana ibadet alanı - kilise mimarisinde nef - ) geçilir. Sahnın iki yanında yan sahınlar , karşıda mihrap , mihrabın sağında minber bulunmaktadır

En güzel örnekleri Bursa Ulu Camii (1396-1400) ve Yeşil Camii (1422)'dir. (Kaynak: Doğan Hasol - Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü)

Bursa üslubu nedir? - emlakmimar.com

Bursa Ulu Camii planı

Emlak Mimar